ารสัมมนาเชิงปฏิบัติการวันนั้นน่าสนใจ
ถึงจะมีผู้เข้าร่วมจำนวนจำกัดแต่หัวข้อเกี่ยวข้องกับทุกคน
 คนไทยทุกคนผู้มีจิตสำนึกทุกคนคริสตชนทุกคน
“โกงบ้างไม่เป็นไร...หากประเทศเจริญพัฒนา”
“โกงบ้างไม่เป็นไร...หากฉันได้บ้าง”
นั่นคือข้อมูลจากโพลล์สำรวจการฉ้อราษฎร์บังหลวง
“...แล้วประเทศไทยจะอยู่ได้หรือ”
นั่นคือคำถามของสัมมนาเชิงปฏิบัติการครั้งนี้
วิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิแต่ละท่านนำเสนอแง่คิดเห็น
ผู้เข้าร่วมสัมมนาอภิปรายหาคำตอบเป็นกลุ่ม
ผลกระทบการศึกษาครอบครัวการค้าขายและธุรกิจสังคม
ถึงจะเจาะลึกถึงรากถึงแก่นของที่มาที่ไปแห่งปัญหาไม่ได้หมด
แต่ถือว่าเป็นการริเริ่มและความพยายามน่าชื่นชม...

จะว่าไปแล้วการฉ้อราษฎร์บังหลวงมีมาตั้งแต่เริ่มมีมนุษย์นั่นแหละ
แม้มนุษย์จะถูกสร้างให้มีความเหมือนมีฉายาพระเจ้า
แต่อาดัมและเอวายังอยากจะเป็นมากกว่านั้น
อยากเป็นพระเจ้าไม่ต้องขึ้นกับใครเป็นใหญ่อย่างเบ็ดเสร็จ
อยากมีอำนาจตัดสินผิดถูกตามใจชอบในทุกเรื่อง
ซึ่งก็พอเข้าใจได้หากคำนึงถึงสิ่งที่พระคัมภีร์กล่าว
“มนุษย์เป็นใครหนอ...
พระเจ้าจึงทรงสร้างให้ด้อยกว่าพระองค์หน่อยเดียว”
ซาตานในรูปลักษณ์ของงูรีบเสนอวิธีทำให้ความอยากเป็นจริง
แค่ฝืนคำสั่งพระเจ้าเด็ดผลไม้ต้นต้องห้ามกิน
และนั่นคือที่มาของการฉ้อราษฎร์บังหลวงหรือคอรัปชั่น
ได้มาซึ่งบางสิ่งบางอย่างด้วยวิธีผิดวิธีมิชอบ...

หากเจาะลึกลงไปอีกนิด
ก่อนจะถึง “corruption” มี “corrupted idea” มาอันดับแรก
ก่อนจะถึงฉ้อราษฎร์บังหลวงมี “ความคิดฉ้อบังความจริง” 
สิ่งที่เลวร้ายเบี่ยงเบนมองว่าดีสิ่งที่ผิดตั้งใจมองให้ถูก
ถือเป็นความพยายามบิดเบือนความจริงตั้งแต่เริ่มแรก
การโกงชาติบ้านเมืองเป็นสิ่งชั่วแต่ฉันว่าดีสำหรับฉัน
ประเทศชาติล่มจมช่างแต่ฉันมั่งคั่งร่ำรวยสุขีสุขา
การทุจริตเป็นการกระทำที่ผิดแต่ฉันถือว่าถูกเพราะได้กับได้
นั่นคือการฉ้อบังชั่วดีผิดถูกตามต้องการ...

คนมักจะมองคอรัปชั่นในแง่ของฉ้อราษฎร์บังหลวง
แล้วก็พากันต่อต้านคัดค้านประณามสาปแช่งปราบปราม
แต่จริงๆแล้วคอรัปชั่นมีมากกว่านั้นลงลึกถึงแก่นกว่านั้นเป็นไหนๆ
จะว่าไปแล้วคอรัปชั่นฝังรากลึกลงไปธรรมชาติมนุษย์นั่นแหละ
ทุกครั้งที่พยายามได้มาซึ่งบางอย่างด้วยวิธีการไม่ถูกต้อง
ทุกครั้งที่มองผิดเป็นถูกเห็นชั่วเป็นดีถือบาปเป็นบุญ
ทุกครั้งที่สงสัยว่า “ทำดีได้ดีทำชั่วได้ชั่ว” จะจริงหรือ
ทุกครั้งที่เห็นด้วยกับ “ทำดีได้มีที่ไหนทำชั่วได้ดีมีถมไป”
คอรัปชั่นก็เริ่มแยงรากแตกดอกออกผลเป็นตัวเป็นตนเมื่อนั้น
การพยายามต่อต้านฉ้อราษฎร์บังหลวงคงไร้ผล
เพราะเอาแต่เด็ดใบตัดกิ่งเขย่าผลแต่รากแก้วไม่เคยแตะ
กระทั่งการฉ้อราษฎร์บังหลวงกลายเป็นส่วนหนึ่งของทุกโครงการ
แทบจะเป็นข้อบังคับเพื่อให้แต่ละโครงการผ่านได้ฉลุย
แทบจะเป็นน้ำมันหล่อลื่นเพื่อให้งานราบรื่นสะดวกโยธิน
งบประมาณแต่ละอย่างจึงต้องบวกไว้เสร็จสรรพ
ทว่าก่อนฉ้อราษฎร์บังหลวงในแต่ละระดับและทุกระดับ
มีการฉ้อบังความถูกความจริงไว้ในใจเรียบร้อยแล้ว •